گفت و گو با آقاي عليرضا ظفري عضو مؤسس مدارس علامهطباطبايي تهران در ارتباط با تأسيس مدارس پسرانه و دخترانهي « نخبگان علامهطباطبايي »
45 بهار از زندگي آقاي عليرضا ظفري عضو مؤسس مدارس علامه طباطبايي تهران ميگذرد. او داراي سه فرزند است. بزرگترين فرزندش، دختر و دانشجوي سال دوم رشتهي هنر، فرزند ديگرش پسر دانشآموز دورهي پيشدانشگاهي و كوچكترين فرزند وي دختر و سال دوم دبيرستان است.
تحصيلات خود را پس از ديپلم رياضي– فيزيك در رشته ي برق مجتمع فني مهندسي تهران (دانشگاه خواجه نصير الدين طوسي)پيگرفت. سپس با رها كردن رشتهي برق، به تحصيلات حوزوي به ويژه در زمينهي فلسفهي اسلامي پرداخت. او سپس بار ديگر به دانشگاه راه يافت و اين بار از دانشگاه تهران در رشتهي فلسفه فارغ التحصيل شد. پس از آن در سال 1374 در مقطع كارشناسي ارشد رشتهي فلسفهي غرب از دانشگاه علامه طباطبايي تهران فارغ التحصيل شد.
آقاي عليرضا ظفري از طراحان اوليهي تغيير آموزش سنتي به آموزش مدرن در مدارس كشور و از مؤسسين اوليهي مجتمع علامه طباطبايي است. ضمناً مؤسسهي نخبگان دانش و انديشهي ايرانيان توسط ايشان در سال 1385 تأسيس گرديد كه از سال گذشته خدمات علمي و آموزشي خود را (آزمونها و كتب المپياد) به صورت مشترك با كانون فرهنگي آموزش در سراسر كشور ارايه ميدهد. وي در سالهاي 1372 تا 1375 در منطقهي 6 آموزش و پرورش تهران به اموري از قبيل تدريس، معاونت آموزشي و پرورشي و حتي مشاوره مشغول بوده و در سال 1375 با تأسيس دبيرستان علامه طباطبايي (واحد كارگر شمالي) مديريت دبيرستان را به مدت 3 سال به عهده داشت؛ همزمان مديريت مجتمع علامه طباطبايي را نيز به عهده گرفت. از سال 1384 مديريت مجتمع علامه طباطبايي را واگذار نمود و در هيأت مديرهي مجتمع، مسئول كل امور آموزشي و فرهنگي مدارس تحت پوشش گرديد. او اكنون جداي از كار مديريتي در آموزش و پرورش، مشاور طرحهاي كلان برخي مراكز مطرح آموزشي كشور ميباشد.
مركز آزمون علمي همراه نخبگان نيز در جهت سنجش و ارتقاي علمي مراكز آموزشي كشور تحت نظر ايشان تأسيس گرديده است. رويكرد اين مركز، ارايهي راهكارهاي مناسب در جهت رشد برنامههاي آموزشي و فرهنگي است.
دركنار همهي اين كارها، راه اندازي نشريهي كشوري «مدرسه سالم» و به عهده گرفتن مديريت شوراي سياست گذاري آن، از ساير فعاليتهاي فرهنگي وي ميباشد. كتاب « راز و رمز ايمان» كه توسط انتشارات كلبهي معرفت منتشر شده است، يكي از كارهاي تأليفي نامبرده درعرصهي فلسفه و دين ميباشد. اگر چه سالياني است كه در دانشگاه به تدريس معارف ديني و فلسفي ميپردازد.
سوال: كار آموزشي را از چه زمان و با چه انگيزهاي آغاز كرديد؟
پاسخ: شايد تعجب كنيد ولي در واقع كار معلمي را از دوم دبستان شروع كردم. از همان سال شايد ذاتاً گرايش به معلمي داشتم و آنچه ياد ميگرفتم دوست داشتم به ديگران بياموزم. بيشتر بازيهاي دوران كودكيام نيز « معلم بازي» بود. اما رسماً از سال 1369 با تدريس در برخي مدارس تهران و سرانجام در سال 1372 با تأسيس مدرسهي راهنمايي علامه طباطبايي در منطقهي 6 تهران با كمك دوستان ديگر كه از آن جمع اوليه فقط آقاي توفيق حق امروز در مجموعهي مدارس مجتمع حاضر ميباشند، كار اجرايي و مديريتي در عرصهي فرهنگي و آموزشي آغاز شد.
حقيقتاً انگيزهام نيز مجزا از عشق و علاقهي ذاتيام به معلمي و مدرسه نبوده، اگر چه كه امروزه اعتقادم بر آن است كه «مدرسه» مهمترين ركن توسعهي علمي، فرهنگي، اجتماعي و حتي سياسي كشور است. بسياري از پيشرفتها از اين نهاد آغاز ميگردد. به همين دليل است كه از بيمهري به « مدرسه» و «مدرسهي داري» در آموزش و پرورش كشور اندوهگين ميشوم.
سوال: الگوي مدارس«نخبگان» چيست؟ چه تفاوتهايي با مدارس كنوني علامه طباطبايي دارند؟
پاسخ: زماني كه اولين مدرسهي علامه طباطبايي تأسيس شد، بنده اين تجربه را نداشتم. امروز پشتوانهي تأسيس مدارس جديد، 15 سال تجربهام در تأسيس، مديريت و برنامهريزي مدارس علامه طباطبايي تهران است. امروز كف كار در مدارس نخبگان، سقف كار در مدارس علامه طباطبايي است. به عبارت ديگر امروز مدارس جديد بر دوش تجربيات و دست آوردهاي مدارس پسرانهي علامه طباطبايي بالا خواهند رفت.
از اين جهت، كاملاً دستآوردهاي مديريتي- اجرايي گذشته الگوي مناسبي است براي مدارس« نخبگان» به اضافهي بسياري تغييرات نرم افزاري و سخت افزاري ديگر. به عبارتي مدارس جديد از الگوي « مدرسه سالم» نشأت ميگيرد كه مبتي است بر:1) آموزش توأم با تفكر و خلاقيت 2) آموزش توأم با پژوهشهاي نظري و عملي از طرف دانشآموز3) آموزش مشاركتي از همكاري معلم و دانشآموز در كلاس 4) مشاركت فعال دانشآموزان در ادارهي مدرسه 5) آموزش مهارتهاي زندگي در كنار آموزشهاي مرسوم در مدرسه 6) آموزش شهروند فعال 7) آميختگي علم با معنويت و دين داري متناسب با الگوهاي سنت و روشهاي جديد 8) استفاده از استانداردهاي فضا و ... به طور كلي مدارس جديد ضمن تأييد تجربيات گذشته مدرسهاي است از « نوع ديگر».
سوال: آيا در چند جمله ميتوانيد الگوي « دانش آموز سالم » را نيز در اين نوع مدارس بازگو نماييد؟
پاسخ: بلي، به كوتاه سخن، دانشآموز مطلوب ما دانشآموزي است كه اولاً سالم است به لحاظ جسمي و رواني ثانياً با فرهنگ است. آشنا با فرهنگ سنتي ايراني اسلاميمان و نيز آشنا با فرهنگ امروز دنيا. ثالثاَ : متدين و معنويت گراست و رابعاً: نخبهي علمي و آموزشي است.
سوال: در مجتمع علامه طباطبايي، يكي از اركان شهرت مجموعه، موفقيتهاي مدارس آن در عرصهي المپيادها بود. آيا در مدارس تازه تأسيس نيز « المپيادها» نقش محوري دارند؟
پاسخ: بلي، در اين مدارس نيز المپيادها نقش پر رنگ و خوش رنگ خود را دارد. به اعتقاد بنده براي مدرسهاي كه در آن نخبگان شهر درس ميخوانند، حتماً پرداختن به المپيادها كه بسيار كمك كننده در عمق بخشي به دانش و معرفت دانشآموزان است، لازم ميباشد. المپيادها در مرحلهي اول كشوري كاملاً در راستاي موفقيت بچهها براي كنكور سراسري است. در مرحلهي نهايي، جداي از به دست آوردن مدالهاي طلا، نقره يا برنز و بعضاً مدالهاي درخشان جهاني، جهت دهنده به علايق و گرايشات تخصصي دانشآموز در آيندهي تحصيلي اوست.
سوال: آيا درست است كه طراح اصلي موفقيت هاي فرهنگي و آموزشي مدارس علامه طباطبايي از آغاز تاكنون شما بودهايد؟ در مورد موفقيتها نيز توضيح دهيد.
پاسخ: در اين زمينه لطف و عنايت الهي شامل حال بنده گرديده است. ميتوانم بگويم با استفاده از تجربيات و همفكري با بسياري از دوستانم در مجتمع و خارج مجتمع همواره در جهت طراحي و برنامهريزي موفقيتهاي مجتمع نقش داشتهام.
در مورد ميزان موفقيتها نيز ميتوان برخي از آنها را چنين بر شمرد: 1) تربيت دهها تن از نخبگان دانشآموز در عرصهي المپيادهاي كشوري و جهاني(20 مدال طلا، 30 مدال نقره و 25 مدال برنز) 2) قبولي بيش از 800 تن از دانشآموزان مجتمع از سال 79 تاكنون در بهترين دانشگاههاي تهران و كشور 3) تبديل واحدهاي آموزشي مجتمع از يك واحد مدرسهي راهنمايي در سال 1372 به 9 واحد آموزشي در سال 1385 در مقاطع راهنمايي، دبيرستان و پيش دانشگاهي 4) هم فكري و هم كاري با بيش از 3000 تن از مديران، مسؤولان، كاركنان و دبيران در مجموعهي مدارس علامه طباطبايي و ساير مدارس كشور. 5)موفقيت بسياري از دانشآموزان در جشنوارهي خوارزمي و ثبت اختراعات 6) تربيت علمي و فرهنگي توأم با ميانهروي در عرصهي آموزشي و پرورشي در اين سالها. 7) كوشش براي استاندارد سازي مدارس مبتني بر مديريت علمي در عرصهي آموزش و پرورش و بسياري ديگر از موفقيتها كه دست آورد تلاش جمعي بنده با همكارانم بوده است.
لازم به ذكر است در تأسيس مدارس نخبگان، تيمي از همكارانم در مجتمع كه از بهترينها بودند اكنون مرا ياري ميكنند آقاي هداوند كه معاونت هماهنگي مجتمع را بر عهده داشتند اكنون مدير واحد پسرانه هستند. آقاي ياوري كه قريب به هشت سال مدير واحد فاطمي و آبشناسان2 بوده است امروز معاونت هماهنگي مجتمع نخبگان را بر عهده دارد. آقاي احمدي كه از بدو تأسيس، مديريت واحد ميرداماد را به مدت 4 سال عهدهدار بود اكنون از اعضاي هيأت مديرهي نخبگان ميباشند و آقاي مهندس اميري كه معاونت آموزشي مجتمع را در دورهي پيش دانشگاهي به عهده داشت، اكنون معاونت آموزشي نخبگان و مسئوليت انتشارات و آزمونهاي هم راه نخبگان را عهدهدار هستند. آقاي محمدپور مسئول گروه زبان مجتمع، اكنون مسئوليت و مديريت گروه زبان نخبگان را به عهده دارند و آقاي شاه محمديان مسئول گروه رايانه و IT، امروز با آمدن به نخبگان اين مسئوليت را عهدهدار هستند. آقاي دكتر حدادي نيز با كنارهگيري از مجتمع علامه، امروز معاونت بهداشتي و امور پزشكي نخبگان را بر عهده دارند.
سوال: نحوهي گزينش دانشآموزان و دبيران در اين مدارس را توضيح دهيد.
پاسخ: هر دانشآموزي كه در نيمسال اول سال سوم راهنمايي معدل 5/19 را حداقل كسب كرده ميتواند در آزمون ورودي مركب از رياضيات و فيزيك شركت نمايد. در صورت كسب امتياز لازم علمي و فرهنگي به اين مدارس را مييابد.
اما در ارتباط با گزينش دبيران نيز چه در مدارس پسرانه و چه دخترانه سعي شده است كه از بهترين دبيران از جهات علمي، روشگرايي در آموزش، تعهد و معنويتگرايي باشند.
سوال: آيا امكان بسط و گسترش اين مدارس در آينده به ويژه در مناطق محروم تهران و كشور وجود دارد؟
پاسخ: همواره براي بنده توسعهي كمي همراه با توسعه كيفي مطرح بوده است و همانطور كه ميدانيد يكي از عوامل توسعهي كمي و كيفي مجتمع علامه طباطبايي بودهام. متاسفانه در چهارچوب مجتمع علامه نتوانستيم در مناطق محروم شعبهاي داشته باشيم. انشاءا... با استفاده از ظرفيتهاي جديد در آينده حتماً واحدهايي در مناطق محروم تهران و كشور خواهيم داشت. به ياري خداوند در سال تحصيلي 88-87 در برخي مراكز استانها و شهرها شعبات نخبگان راهاندازي ميگردد.
سوال: ظاهراً مدتي است با راهاندازي نشريهي كشوري«مدرسه سالم» سعي نمودهايد كه در آموزش و پرورش كشور، الگوي تازهاي از مدرسهداري را مطرح كنيد. لطفاً در اين مورد توضيح دهيد.
پاسخ: با راه اندازي نشريهي «مدرسه سالم» كه تاكنون چند شمارهي آن انتشار يافته است، سعي كردهايم «الگوي مدرسهي سالم» را متناسب با اقتضائات امروزي زندگي در دنيا كنوني و ابعاد وجودي كودك و نوجوان (به عنوان يك نو انسان) را مطرح نماييم. ويژگيهايي چون تفكر محوري، روشگرايي، مديريت علمي، دين داري ميانه روانه، پژوهشگرايي، شهروندگرايي فعال و... از خصوصيات يك «مدرسهي سالم» در زمانهي ما است.
سوال: آيا با توجه به « طرح حذف كنكور» خط مشي آموزشي و علمي مدارس شما تغييري پيدا كرده است؟
پاسخ: به دليل عمق بخشي به دانش و معارف دانشآموزان در اين سالها در مدارس علامه طباطبايي و به تبع آن در مدارس جديد، ما هيچ نگراني از اين طرح نداريم. البته اين كه بشود كنكور را كاملاً حذف نمود امر ديگري است كه در مطلوبيت و امكان آن بايد جداگانه به بحث پرداخت.
سوال: آيا برخي از ويژگيهاي سخت افزاري و نرم افزاري را در اين مدارس ميتوانيد ذكر نماييد؟
پاسخ: در مدارس جديد، كلاسها كاملاً مجهز به امكانات سمعي و بصري است. برخي از كلاسها به صورت كارگاه حل تمرينات و بحثهاي دسته جمعي طراحي شده است. حتي الامكان تلاش بر اين است بسياري از كارها در مدرسه انجام پذيرد. تأكيد بيشتري به آموزشIT وICT و توجه وافر به مكالمهي زبان و نيز آموزشهايي چون برنامه ريزي و مديريت زمان، روان شناسي موفقيت، دينداري در دنياي معاصر، اخلاق و آداب دانشآموزي و پرورش افكار شده است. كارگاهها، آزمايشگاهها و كتابخانههاي فعال از ويژگيهاي ديگر اين مدارس است.